مأثور
یادداشت‌های علمی و تبویب روایی

فضایی برای ثبت، مطالعه و سامان‌دهی تراث شیعی و معارف روایی

مأثور محلی برای نگهداری یادداشت‌ها و پژوهش‌های طلبگی در موضوعاتی مثل فقه و اصول و رجال و مطالعه منظم و تبویب احادیث و روایات است؛ تا آنچه در مسیر مطالعه به دست می‌آید، پراکنده نماند.

آخرین یادداشت‌ها

تعریف علم اصول

اقسام قواعد فقهیه و نحوه خارج کردن آنها از علم اصول

مقدمه بسم الله الرحمن الرحیم یکی از اشکالاتی که به تعریف مشهور از علم اصول وارد می‌باشد این است که طبق این تعریف قواعد فقهیّه نیز داخل در علم اصول می‌باشند، زیرا این قواعد نیز در طریق استنباط حکم شرعی قرار می‌گیرند. محقق خوئی و شهید صدر در حلقه ثالثه به همه انواع قواعد فقهیه یک پاسخ واحد می‌دهند، اما شهید صدر در کتاب بحوث فی علم الاصول قواعد فقهیه را 5 دسته کرده و نحوه خروج هر یک از این قواعد فقهیه را توضیح داده‌اند. ابتدا پاسخ‌های محقق خوئی بیان شده و سپس جواب شهید صدر به این عویصه...

محور بحث
تعریف علم اصول
نوع محتوا
تلخیص
تعریف علم اصول

بررسی اشکالات وارد بر تعریف مشهور از علم اصول

بسم الله الرحمن الرحیم یکی از مسائلی که در مقدمات علم اصول مورد بحث قرار می گیرد، تعریف علم اصول است. مشهور اصولیون در تعریف علم اصول گفته اند: «العلم بالقواعد الممهدة لاستنباط الحکم الشرعی»[^1] اما این تعریف مورد اشکالات مختلفی واقع شده و در نهایت مورد پذیرش جمع کثیری از اصولیون قرار نگرفته است. در این یادداشت قصد داریم تا اشکالات وارد شده بر این تعریف را بررسی و بیان بکنیم. اشکال اول: علم اصول خودِ این قواعد است نه علم به قواعد محقق عراقی در اشکال به این تعریف می فرماید: علم اصول، خودِ قواعد ممّهده است نه...

محور بحث
تعریف علم اصول
نوع محتوا
ترویجی

آخرین فیش‌های روایی

قَالَ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌: الدَّخْنَةُ اللُّبَانِ دَخْنَةُ الأَنْبِيَاء، وَ لَا يَدْخُلُ بَيْتاً يُدَخَّنُ فِيهِ بِاللُّبَانِ سِحْرٌ وَ لَا شَيْطَانٌ‌.
ترجمه حدیث

«دود کردنِ کندر، دود کردنِ پیامبران است؛ و هیچ سحر و شیطانی وارد خانه‌ای که در آن کندر دود شود، نمی‌شود.»

منبع: جامع الاحادیث (جعفر بن احمد قمی)، ص 87
وَ قَالَ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌: مَا هَبَطَ جَبْرَئِيلُ عَلَيْهِ السَّلَامُ حَتَّى يَقُولَ‌: رَبُّكَ يُقرِئُكَ السَّلَامَ و يَقُولُ‌: دَارِ خَلْقی
ترجمه حدیث

«جبرئیل علیه‌السلام هیچ‌گاه نزد من فرود نیامد، مگر آنکه می‌گفت: پروردگارت به تو سلام می‌رساند و می‌فرماید: با بندگان من مدارا کن.»

منبع: جامع الاحادیث (جعفر بن احمد قمی)، ص 87
موضوع: مدارا
وَ قَالَ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ‌: خَيْرُ النَّاسِ مَنْ أَطْعَمَ الطَّعَامَ.
ترجمه حدیث

بهترین مردم کسی است که اطعامِ غذا می‌کند.

منبع: جامع الاحادیث (جعفر بن احمد قمی)
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَی‌ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قُلْتُ آيَتَانِ فِي كِتَابِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَطْلُبُهُمَا فَلاَ أَجِدُهُ... نمایش بیشتر
عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِيسَی‌ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: قُلْتُ آيَتَانِ فِي كِتَابِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَطْلُبُهُمَا فَلاَ أَجِدُهُمَا قَالَ وَ مَا هُمَا قُلْتُ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ : «اُدْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ» فَنَدْعُوهُ وَ لاَ نَرَی‌ إِجَابَةً. قَالَ أَ فَتَرَی‌ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَخْلَفَ وَعْدَهُ قُلْتُ لاَ قَالَ فَمِمَّ ذَلِكَ قُلْتُ لاَ أَدْرِي قَالَ لَكِنِّي أُخْبِرُكَ مَنْ أَطَاعَ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فِيمَا أَمَرَهُ ثُمَّ دَعَاهُ مِنْ جِهَةِ اَلدُّعَاءِ أَجَابَهُ قُلْتُ وَ مَا جِهَةِ اَلدُّعَاءِ قَالَ تَبْدَأُ فَتَحْمَدُ اَللَّهَ وَ تَذْكُرُ نِعَمَهُ عِنْدَكَ ثُمَّ تَشْكُرُهُ ثُمَّ تُصَلِّي عَلَی‌ اَلنَّبِيِّ صَلَّی‌ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثُمَّ تَذْكُرُ ذُنُوبَكَ فَتُقِرُّ بِهَا ثُمَّ تَسْتَعِيذُ مِنْهَا فَهَذَا جِهَةُ اَلدُّعَاءِ ثُمَّ قَالَ وَ مَا اَلْآيَةُ اَلْأُخْرَی‌ قُلْتُ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ : «وَ مٰا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ اَلرّٰازِقِينَ » وَ إِنِّي أُنْفِقُ وَ لاَ أَرَی‌ خَلَفاً قَالَ أَ فَتَرَی‌ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَخْلَفَ وَعْدَهُ قُلْتُ لاَ قَالَ فَمِمَّ ذَلِكَ قُلْتُ لاَ أَدْرِي قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمُ اِكْتَسَبَ اَلْمَالَ مِنْ حِلِّهِ وَ أَنْفَقَهُ فِي حِلِّهِ لَمْ يُنْفِقْ دِرْهَماً إِلاَّ أُخْلِفَ عَلَيْهِ.
ترجمه حدیث
شخصی به امام صادق علیه‌السلام عرض کرد: «دو آیه در کتاب خداوند عزوجل هست که آنها را جست‌وجو می‌کنم، ولی نمی‌یابم. فرمود: آن دو کدام‌اند؟ گفتم: سخن خداوند عزوجل که می‌فرماید: «مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم»؛ ما او را می‌خوانیم، ولی اجابت... نمایش بیشتر

شخصی به امام صادق علیه‌السلام عرض کرد: «دو آیه در کتاب خداوند عزوجل هست که آنها را جست‌وجو می‌کنم، ولی نمی‌یابم. فرمود: آن دو کدام‌اند؟ گفتم: سخن خداوند عزوجل که می‌فرماید: «مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم»؛ ما او را می‌خوانیم، ولی اجابت دعا را نمی‌بینیم. فرمود: آیا می‌پنداری خداوند عزوجل وعده‌اش را خلاف کرده است؟ گفتم: نه. فرمود: پس علت چیست؟ گفتم: نمی‌دانم. فرمود: اما من به تو خبر می‌دهم: هرکس در آنچه خداوند عزوجل به آن فرمان داده، از خدا اطاعت کند، سپس او را از راه صحیح دعا بخواند، خداوند دعایش را اجابت می‌کند. گفتم: راه صحیح دعا چیست؟ فرمود: دعا را با حمد و ستایش خدا آغاز کنی، نعمت‌های او را که نزد توست یاد کنی، سپس او را شکر نمایی، آنگاه بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله صلوات بفرستی، سپس گناهان خود را یاد کنی و به آنها اقرار نمایی و از آنها به خدا پناه ببری؛ این است راه صحیح دعا. سپس فرمود: آیه دیگر کدام است؟ گفتم: سخن خداوند عزوجل که می‌فرماید: «و هر چیزی را که انفاق کنید، خداوند جای آن را پر می‌کند و او بهترین روزی‌دهندگان است.» و من انفاق می‌کنم، ولی جایگزینی برای آن نمی‌بینم. فرمود: آیا می‌پنداری خداوند عزوجل وعده‌اش را خلاف کرده است؟ گفتم: نه. فرمود: پس علت چیست؟ گفتم: نمی‌دانم. فرمود: اگر یکی از شما مال را از راه حلال به دست آورد و آن را در راه حلال انفاق کند، هیچ درهمی را انفاق نمی‌کند مگر اینکه خداوند جای آن را برای او پر می‌کند.»

منبع: الکافی، ج۲، ص۴۸۶، ح۸